Balseming en thanatopraxie

Balseming is het conserveren van het lichaam van een overledene.

Het fenomeen balseming is ontstaan in de tijd van de oude Egyptenaren, in die tijd bekend als mummificatie. Tegenwoordig gebeurt dit balsemen gelukkig op een andere manier dan toen.

Wat is balseming?

Bij balseming en Thanatopraxie wordt er een conserverende vloeistof in de bloedvaten van een overledene geïnjecteerd. De vloeistof maakt dat de natuurlijke ontbinding van het lichaam vertraagd wordt. De gelaatstrekken blijven intact en behouden een natuurlijke kleur. Er hoeft voor een gebalsemd lichaam tijdens een opbaring in een lijkwade geen gebruik gemaakt te worden van koeling. Het is belangrijk om te weten dat volledige balseming slechts bij hoge uitzondering is toegestaan. Thanatopraxie is een lichte vorm van balseming die sinds 2010 in Nederland wel algemeen is toegestaan.

Wat is Thanatopraxie?

Via een slagader in de lies of hals van de overledene wordt een conserverende vloeistof ingebracht, terwijl het aanwezige bloed via een andere ader wordt afgevoerd. De kleine openingen die gemaakt worden om dit te doen kunnen makkelijk gesloten en weggewerkt worden. Om de vloeistof goed te verspreiden worden de ledematen tijdens deze handeling gemasseerd. Hoe lang deze behandeling duurt is afhankelijk van de postuur van het lichaam, meestal is er ongeveer drie uur voor nodig. Bij grotere lichamen wordt er meer vloeistof gebruikt en duurt de handeling langer. Onder de juiste omstandigheden kan de behandeling thuis worden uitgevoerd, al gebeurt het in de meeste gevallen op locatie bij de specialist.

Balseming of thanatopraxie

Wat is het verschil tussen balseming en Thanatopraxie?

Een volledige balseming is een behandeling die langdurige conservering mogelijk maakt. Deze balseming wordt soms bij leden van het Koninklijk Huis en vooraanstaande geestelijken gebruikt. Tevens worden er uitzonderingen gemaakt voor overledenen die naar het buitenland moeten worden gebracht. Wanneer een lichaam bewaard wordt voor de wetenschap wordt het vaak ook volledig gebalsemd. Het grootste verschil met Thanatopraxie is dat hier een andere vloeistof voor wordt gebruikt, die slechts een conserverende werking heeft van ongeveer 10 dagen.

Het effect

Doordat de bloedcirculatie na het overlijden stilvalt ontstaan er normaalgesproken donkere vlekken op het lichaam, bekend als lijkvlekken. Dit gebeurt omdat het bloed naar de laagst gelegen delen van het lichaam zakt. De Thanatopraxie maakt dat deze vlekken verdwijnen en het lichaam een natuurlijke kleur krijgt. Ook blijven de gelaatstrekken door de behandeling intact.

Waar moet ik op letten?

Het resultaat van balseming en Thanatopraxie kan door verschillende factoren beïnvloedt worden. Het gebeurt niet vaak dat een balseming anders uitvalt dan verwacht, maar er kan geen volledige garantie worden gegeven. Wanneer dit het geval is komt dat meestal door de doodsoorzaak en de medicijnen die er zijn gebruikt. Spreek dit daarom altijd goed door met de specialist. Wat betreft het opbaren zijn er ook een aantal dingen om rekening mee te houden; om veranderingen in het gelaat te voorkomen is het aan te raden om het hoofd hoger te leggen dan de romp. U kunt dit het beste doen door zowel het hoofd als de schouders extra te ondersteunen. Tevens raden wij aan om te voorkomen dat er direct zonlicht op de overledene schijnt, dit zorgt namelijk voor een versnelde uitdroging en verkleuringen. Ons laatste advies heeft betrekking op vliegjes, deze leggen namelijk, wanneer ze de kans krijgen, eitjes in het lichaam. Probeer er daarom voor te zorgen dat vliegjes geen toegang hebben tot de overledene.

Is balseming schadelijk voor het milieu?

De crematoria in Nederland moeten voldoen aan strenge eisen wat betreft luchtfilters. Deze eisen maken dat de filters in Nederland goed genoeg zijn om de milieu-schade van balseming te minimaliseren. Bij het begraven van een licht gebalsemd lichaam komt het ontbindingsproces vanzelf weer op gang. De chemicaliën die gebruikt zijn in het lichaam breken na verloop van tijd ook steeds verder af; er kan niet echt gesproken worden van belasting van het milieu. Slechts wanneer er te veel gebalsemde lichamen op dezelfde begraafplaats zijn begraven kan dit schade aanbrengen aan het grondwater.

balseming en thanatopraxie

De voordelen van Thanatopraxie bij een lijkwade

Een balseming maakt het lichaam van een overledene meer toenaderbaar, het lichaam wordt namelijk hygiënischer en zachter in aanblik. Dit betekent niet dat de overledene er volledig levensecht uitziet, maar wel dat er een natuurlijkere kleur behouden wordt. Deze natuurlijkere, zachtere aanblik past goed bij het idee van een lijkwade; een levendiger lichaam en het behoud van karaktertrekken maakt het nemen van afscheid makkelijker. Een ander groot voordeel van de behandeling is dat er geen koelelementen hoeven te worden gebruikt. Door het vertragen van het ontbindingsproces is er veel minder sprake van problemen met lijkvocht, wat een prettige bijkomstigheid is bij het gebruik van een lijkwade.

Hoe regel ik een Thanatopraxie?

Samen met uw uitvaartondernemer kunt u kijken naar de mogelijkheden wat betreft thanatopraxie. De uitvaartondernemer heeft hier ervaring mee en kan u goed adviseren. Meestal kost een behandeling rond de €500,-, afhankelijk van de thanatopracteur.